تبلیغات
فارغ التحصیلان تاریخ و تمدن ملل اسلامی

فارغ التحصیلان تاریخ و تمدن ملل اسلامی
دانشگاه تهران - دانشکده الهیات و معارف اسلامی
نظر سنجی
نظرتان در مورد وبلاگ چیست؟





مدرسه خان شیراز

در ربع اول قرن یازدهم هجری شهر شیراز شاهد به وجود آمدن آخرین پدیده معماری «سبک شیراز» در نهایت کمال خود شد. مدرسه خان از جمله بناهای مدارس معروف و بزرگ علوم فقهی دوران صفویه می باشد که در محله اسحاق بیگ شیراز واقع گردیده است ؛ این بنا به همت الله وردی خان افشار والی شیراز و سپه سالار شاه عباس صفوی بنا گذاشته شد ، این پدر و پسر آثار بیشماری در شهرستان مرودشت ساختند که امروزه تنها این مدرسه و پل خان بر روی "رودخانه کر" از آنها باقی مانده است. پس از مرگ ایشان پسرش سردار نامی ایران ، امام قلی خان در سال 1024 هجری قمری کار بنا را به اتمام رسانده ، زیر بنای این محل که به سبک بناهای درون گرا ساخته شده 7686 متر مربع می باشد که در زمینی به مساحت 5003 متر مربع در دو طبقه بنا گردیده است ، این بنا دارای یکصد حجره جهت اسکان طلاب بوده که در حال حاضر هفتاد هجره به جای مانده و نیز صحن مدرسه با یک حوض هشت گوش در مرکز و 4 باغچه در چهار طرف آن به همراه درختان نارنج و نخل مزین گردیده است ، طول صحن 51 متر و عرض آن 45 متر می باشد

مدرسه خان: نمایانگر تفکر تشیع در عصرصفویه

این نکته را نباید پنهان داشت که مدرسه خان تنها مدرسه علمی است که در اوج گسترش تفکر تشیع در حکومت صفویه که صدر یعنی ولی فقیه آن شیخ بهاءالدین عاملی ـ فقیهی که تنها فقیه و متکلم نبود بلکه ریاضیدان و مهندس و معمار و کیمیادان نیز بود و در علوم غریبه مهارت داشت و تحصیل علوم ریاضی را از نو زنده کرد و رساله هایی هم در ریاضیات و نجوم نوشت. امیر و مرشدِ زمانِ شاه عباس اول و مشاور او میرداماد فقیه فیلسوف عصر ـ دخترزاده محقق کرکی ـ، به صلاحدید ایشان جهت مَدرَس صدرالمتألهین که از برگزیده ترین شاگردان شیخ بهایی محسوب می شد و داماد میرداماد بود و مدتی دور از قیل و قال محافل قشری در کهک قم در انزوا به تزکیه نفس و تألیف کتب اشتغال داشت به منظور اعلام موضع و تأیید و تأکید گرایشهای فکری مورد قبول نظام حاکم اشاره به بنای مدرسه در شیراز برای او شد بسوی آن آوردند که علوم و فنونی را که در آن تدریس و مورد بحث قرار می گرفت، فراگیرند. تا آنجا که کارگزاران بعدی دارالسلطنه، با وجود تمایل به گرایشهای دیگر، برتری این حوزه را بر دیگر حوزه های علمی مملکت پذیرا شدند و پذیرفتند که شیراز دارالعلم است و در فرمانها این لقب را با نام شیراز ذکر کردند. در مورد ویژگی و خصوصیت ساخت مدرسه ابتدا باید گفت: این بنا نشان از خصوصیات خلقی و ابتکارات علمی ویژه معمار با ذوق آن دارد که علم را با هنر چنان عجین کرده که هر بیننده به طور طبیعی پذیرای آن است و مقتضیات فرهنگ بومی را چنان با نیاز زمان پیوند زده که طوفانهای حوادث و تنگ نظری غوغا سالاران هم نتوانسته است از اهمیت آن بکاهد. اگر چه در این گیر و دار مدرسه لطماتی دیده اما پا بر جا و استوار هنوز هم به منزله بزرگترین بنای علمی سنتی اسلامی شهر جایگاه خود را حفظ کرده است.

امتیاز بنای مدرسه خان بر سایرمدارس

تا آنجا که تاریخ یاری می کند و اسناد گواه آن است و آثار به جا مانده نشان می دهد، بنای مدرسه خان به شکلی است که آن را از مدارس علمی سراسر جهان اسلام که پیش و پس از آن بنا شده ممتاز کرده است. واین امتیاز، نشأت گرفته از جوهره اندیشه ناب اسلامی معمار آن است که با خمیر مایه فرهنگ بومی عجین شده و از آن در بنای مدرسه بهره ای در حد کمال برده تا توانسته است، برابری و بهره وری را از فضا و زیباییهای آن برای همگان در هر حال فراهم نماید و جویندگان دانش و پویندگان علم با فراغت در مدرسه به درس و بحث و تحقیق بپردازند. از این رو، وقتی برش سطحی پایه بنای مدرسه مورد مطالعه قرار می گیرد با آنچه از آثار معماری گذشتگان در سراسر جهان اسلام به جا مانده مقایسه می شود، تنها دو اثر معماری دیگر را که از جهاتی نظیر آن و در اساس با آن نزدیک است، می یابیم. آن دو بنا نیز منحصرا از آثار مشترک دو معمار بزرگ شیرازی است. ولی باز ساخت این مدرسه دارای زیبایی و کمال و در عین حال پیچیدگی پر جاذبه ای است که ویژه اندیشه ژرف زمان خود می باشد و تاکنون از دیده ها پنهان مانده است.

مشکل بتوان عنوان کرد که اندیشه اسلامی در ایران ابتدا در کدامیک از وجوه به فضا و معماری تبدیل شد . براحتی نمیتوان تکامل و ظهور مقوله هایی چون هندسه ، تعادل ، تقارن ، آب ، نور ، حیات و مرکزیت را بیکدیگر تبدیل کرد . همه عناصر و شگردها در نهایت هنر و خلاقیت توامان کوشیده اند تا اندیشه و تفکر توحیدی و خدای گرایانه ای را در قالب خشت و گل و سنگ و سفال جانی دوباره دهند و به زمان و مکان ترجمه ای کنند خیال انگیز.




طبقه بندی: مقالات فرهنگ و تمدن اسلامی،
[ شنبه 10 تیر 1391 ] [ 05:57 ق.ظ ] [ مسلم احمدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

سلام بر دوستان عزیز
وبلاگ حاضر را مسلم احمدی و حامد محمدی راه اندازی نموده و مدیریت می نمایند تا گامی موثر در تامین نیازهای علمی دانشجویان رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی باشد.لازم به توضیح است که این وبلاگ علاوه بر مسائل علمی، به مسائل شخصی و رویدادهایی که نویسندگان ضرورت ببینند می پردازد.
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :