تبلیغات
فارغ التحصیلان تاریخ و تمدن ملل اسلامی

فارغ التحصیلان تاریخ و تمدن ملل اسلامی
دانشگاه تهران - دانشکده الهیات و معارف اسلامی
نظر سنجی
نظرتان در مورد وبلاگ چیست؟





بی‏اغراق رصدخانه بزرگ مراغه را باید عظیمترین پدیده علمی پژوهشی دانست که قبل از نوزایش (رنسانس) غرب در سراسر جوامع انسانی به وقوع پیوست. هیچ یک از رصدخانه‏هایی که قبل [وحتی بعد] از رصدخانه مراغه ساخته شده‏اند، از نظر منزلت والای پژوهشی ـ علمی و مقام آموزشی به پای این رصدخانه نمی‏رسید. دقایق و ظرایفی که در این مجتمع به کار گرفته شد، بعدها به منزله الگویی برای دیگر مراکز علمی در شرق و غرب جهان گشت، رصدخانه سمرقند که از مشهورترین رصدخانه‏های اسلامی بود با مقیاس بزرگ به تقلید از رصدخانه مراغه ساخته شد (29).

 

پروفسور محمد عبدالسلام، فیزیکدان برجسته پاکستانی و برنده جایزه نوبل فیزیک در سال 1979 میلادی می‏نویسد: «رصدخانه مراغه با بیست اخترشناس از سرتاسر دنیای اسلام تحت سرپرستی دانشمند بزرگ خواجه نصیر طوسی احتمالاً اولین رصدخانه جهان به معنای واقعی کلمه بود.(30) » این رصدخانه تنها مخصوص رصد ستارگان و سیارات نبود، بلکه سازمان علمی مفصّلی بود که در آن تقریبا تمام شاخه‏های علوم تدریس می‏شد و مشهورترین دانشمندان سده میانی در آن جمع شده بودند (31)ریاست این سازمان عظیم علمی با خواجه نصیرالدین طوسی (وفات 672 هجری) بود و دانشورانی عالی‏قدر از اقصی‏نقاط گیتی، از چین تا تونس، در این محفل علمی گرد هم آمده بودند.

این مجموعه پژوهشی چنان تأثیر شگرفی در روند علوم ستاره‏شناسی، ریاضیات، فلسفه و علوم وابسته به آنها بر جای گذاشت که تا سیصد سال بعد از آن (عصر اختراع تلسکوپ) نظریات و آراء مکتب ستاره‏شناسی مراغه در تمام رصدخانه‏ها به کار گرفته می‏شد. اخترشناسی، فلسفه و حکمت، ریاضیات، هندسه و طب علومی بودند که از اهمیت بسزایی برخوردار بودند و در مدارس این مرکز عظیم علمی تحت اشراف متخصصان آن رشته تدریس می‏شدند. ابن‏کثیر می‏نویسد: «خواجه‏طوسی برای هر یک از فلاسفه روزی سه درهم، اطبا دو درهم، فقها یک درهم و محدثّین نصف درهم حقوق می‏داد » (32).

فعالیتهای علمی رصدخانه مراغه را می‏توان در چهار بخش عمده خلاصه کرد:

الف ـ ایجاد مجموعه واحدهای نجومی رصدخانه، ساختن ابزار و آلات نجومی و پژوهشهای کیهانی و اخترشناسی؛

ب ـ پژوهش در علوم وابسته، ترجمه و نگارش کتب و

رسایل و جمع‏آوری مدارک و اسناد علمی؛

ج ـ آموزش و تربیت محققین و نیروی انسانی؛

د ـ ارائه نظریات تازه مکتب ستاره‏شناسی مراغه (33).

ماریا نیکلا ایوانوا از محققین برجسته غربی به صراحت از وجود مدرسه بزرگ ریاضیات در مراغه سخن رانده است(34) یکی از بزرگترین ریاضیدانان این مدرسه، محیی‏الدین ابوالفتح یحیی بن ابی‏الشکر مغربی است که بیش از 25 سال در مراغه اقامت گزید و به پیشرفتهای شگرفی در دانش هندسه و ریاضیات نایل شد. کالین رنان می‏نویسد: «محیی‏الدین مغربی بر اثر تلاشهای طاقت‏فرسا توانست عدد پی(p) را محاسبه کند و مقدار سینوسها را به دست آورد و نیز توانست راه تازه‏ای برای اثبات قضیه سینوس پیدا کند » (35).

یکی دیگر از واحدهای مهم رصدخانه مراغه کتابخانه عظیم و حیرت‏انگیز آن است که بیش از چهارصد هزار جلد کتاب ارزنده را در خود جای داده بود (36) ابن‏فوطی بغدادی که بیش از ده سال ریاست این کتابخانه را به عهده داشت توانست با استفاده از نفایس و ذخایر علمی این کتابخانه سترگ، کتاب عظیم مجمع‏الآداب فی معجم‏الاسماء والالقاب را در 50 جلد تدوین کند. مرحوم استاد محیط طباطبائی می‏نویسد: «رصدخانه و کتابخانه مراغه بنا به شهادت کتابدارش، ابن‏فوطی، تا عهد ابوسعید ایلخانی (وفات 736هجری) حدود 70سال دائر و محل رجوع محققین بود » (37).

برخی از اساتید دانشگاه عظیم مراغه عبارت‏اند از:

1ـ خواجه نصیرالدین طوسی جهرودی (وفات 672 هجری)

2ـ نجم‏الدین دبیران قزوینی (وفات 675 هجری)

3ـ فخرالدین ابواللیث محمد مراغی (وفات 667 هجری)

4ـ فخرالدین خلاطی (وفات 680 هجری)

5 ـ مؤیدالدین عُرضی دمشقی (وفات 664 هجری)

6 ـ فریدالدین طوسی (وفات 699 هجری)

7ـ فخرالدین ابوالرضا یهودشتی

8 ـ محیی‏الدین یحیی مغربی (وفات 682 هجری)

9ـ قطب‏الدین شیرازی (وفات 710هجری)

10ـ کریم‏الدین منجم سلماسی

11ـ فخرالدین ابومسعود کازرونی (مقیم در مدرسه صدریه)

12ـ کمال‏الدین نطنزی

13ـ نجم‏الدین دامغانی (وفات 680 هجری)

14ـ سیدرکن‏الدین استرآبادی(38) (وفات 715هجری)

15ـ زکریا محمد قزوینی (39).

16ـ اثیرالدین ابهری (40).

17ـ ابوالفرج ابن عبری مسیحی (وفات 685) رئیس ژاکوبنهای شرق (41).

18ـ فائو مون‏جی، اخترشناس و ریاضیدان چینی

19ـ قاضی کمال‏الدین محمد بن عبدالحمید قزوینی مراغی، رئیس مدرسه قاضی مراغه

برخی از دانشورانی که در دانشگاه مراغه به تحصیل پرداختند، عبارت‏اند از:

1ـ قطب‏الدین شیرازی (وفات 710 هجری)

2ـ سید کمال‏الدین رضا افطسی آبی

3ـ سید رکن‏الدین استرآبادی

4ـ مجدالدین حارثانی

5 ـ کمال‏الدین بغدادی، معروف به ابن‏فوطی (وفات 723هجری)

6 ـ محیی‏الدین بغدادی (وفات 703هجری)

7ـ عمیدالدین منجم بغدادی (وفات 664 هجری)

8 ـ فخرالدین زرندی (وفات 692 هجری)

9ـ عمادالدین مسعود کاشغری

10ـ علاءالدین نجاری (وفات 687 هجری)

11ـ فخرالدین حکیم قزوینی (وفات 667 هجری)

12ـ قوام‏الدین عبداللّه‏ یازری

13ـ قوام‏الدین محمد یازری

14ـ کمال‏الدین هندی (وفات 669 هجری)

15ـ شمس‏الدین عُرفی دمشقی

16ـ شمس‏الدین مسعود کازرونی

17ـ عمادالدین ساوجی

18ـ مجدالدین سیواسی رومی

19ـ مجدالدین عمر بن علی مراغی، نوه دختری ابن‏فوطی.

20ـ عمادالدین مسیب دامغانی (وفات 687 هجری)

21ـ عزالدین حسن بن محمد واسطی عطار

22ـ عزالدین طغرل بن سنجر صاحبی

23ـ عزالدین قاسم بن عبدالکریم سنجاری(42)

ادامه دارد 

از مقاله مدارس و مراکز علمی مراغه  نوشته محمود طیار مراغی

منبع:میراث جاویدان




طبقه بندی: مقالات فرهنگ و تمدن اسلامی،
[ پنجشنبه 28 اردیبهشت 1391 ] [ 11:18 ق.ظ ] [ محمدی-احمدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

سلام بر دوستان عزیز
وبلاگ حاضر را مسلم احمدی و حامد محمدی راه اندازی نموده و مدیریت می نمایند تا گامی موثر در تامین نیازهای علمی دانشجویان رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی باشد.لازم به توضیح است که این وبلاگ علاوه بر مسائل علمی، به مسائل شخصی و رویدادهایی که نویسندگان ضرورت ببینند می پردازد.
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :