تبلیغات
فارغ التحصیلان تاریخ و تمدن ملل اسلامی

فارغ التحصیلان تاریخ و تمدن ملل اسلامی
دانشگاه تهران - دانشکده الهیات و معارف اسلامی
نظر سنجی
نظرتان در مورد وبلاگ چیست؟





مقبره‌ اولجایتو محمد معروف‌ به‌ گنبد سلطانیه‌ كه‌ یكی‌ از شاهكارهای‌ هنر معماری‌ ایران‌ و دنیای‌ اسلام‌ به‌ شمار می‌آید، در چهل‌ كیلومتری‌ جنوب‌ شرقی‌ شهرستان‌ زنجان و چهل كیلومتری شهر ابهر‌ در شهر سلطانیه‌ واقع‌ شده‌ است‌. این‌ بنای‌ معظّم‌ در جنوب‌ راه‌ تهران‌ ـ تبریز با فاصلة‌ حدود 5 كیلومتری‌ جاده‌ اصلی‌ در دشت‌ مسطّح‌ سلطانیه‌ هنوز برپاست‌.

تاریخ‌ بنا:

مطابق‌ نوشته‌های‌ آشوری‌، در سدة‌ هشتم‌ قبل‌ از میلاد قوم‌ ساكاراتی‌ها در دشت‌ سلطانیه‌ سكونت‌ داشته‌اند ،در زمان‌ فرمانروایان‌ دولت‌ ماد، نام‌ این‌ محل‌ «اریباد» بوده‌ و پارتیان‌ آن‌ را «ارساس‌» نامیده‌اند، از این‌ تاریخ‌ به‌ بعد تا دورة‌ مغول‌ اطلاع‌ دقیقی‌ از منطقة‌ سلطانیه‌ در دست‌ نیست‌. حمدالله‌ مستوفی‌ در وصف‌ سلطانیه‌ در كتاب‌ نزهة‌ القلوب‌ می‌نویسد : 

این‌ محل‌ قبل‌ از سلطنت‌ سلطان‌ محمد خدابنده‌ به‌ نام‌ شهریاز یا شهریار موسوم‌ بوده‌ است‌ .

این‌ ناحیه‌ در زمان‌ ایلخانان‌ مغول‌ آباد می‌گردد و قبل‌ از آن‌ ،جز جلگه‌ای‌ وسیع‌ با مراتع‌ سبز و خرم‌ و شكارگاه‌های‌ متعدد و متنوع‌ ،چیز دیگری‌ نبوده‌ است‌ .سلاطین‌ مغول‌ پس‌ از استقرار در ایران‌ و پایتخت‌ قرار دادن‌ تبریز، اغلب‌ برای‌ گذراندن‌ ایام‌ و به‌ عزم‌ شكار به‌ این‌ منطقه‌ روی‌ می‌آوردند. به‌ جهت‌ وضع‌ طبیعی‌ این‌ ناحیه‌ ،ارغون‌ خان‌ به‌ آقاخان‌ فرزند هولاكوخان‌ ،چهارمین‌ سلطان‌ مغول‌، فرمان‌ صادر می‌كند كه‌ شهری‌ مناسب‌ در سلطانیه‌ ایجاد نماید، این‌ دستور اجرا می‌شود   و در سال‌ 1270 میلادی‌ این‌ دشت‌ حاصلخیز به‌ عنوان‌ محل‌ شهر جدید انتخاب‌ می‌شود و عملیات‌ ساختمانی‌ دیوار شهر آغاز می‌گردد .

عمر ارغون‌ كفاف‌ نمی‌دهد و پس‌ از مرگ‌ او غازان‌ خان‌ ، فرزندش‌ ، به‌ سلطنت‌ می‌رسد و دنبالة‌ كارِ پدر را ادامه‌ می‌دهد. بعد از غازان‌خان‌ هم‌ ، برادر و فرزندانش‌ نسبت‌ به‌ توسعة‌ شهر اقدام‌ كردند. اما اهمیت‌ این‌ شهر در زمان‌ سلطان‌ محمد خدابنده‌ كه‌ به‌ سال‌ 703 هجری‌ قمری‌ به‌ سلطنت‌ رسید، به‌ اوج‌ خود می‌رسد. به‌ دستور وی‌ شهر بزرگ‌ می‌شود و به‌ نام‌ سلطانیه‌ (یعنی‌ مقر سلطنت‌ پادشاهان‌ مغول‌) نامگذاری‌ می‌شود. از این‌ تاریخ‌ به‌ بعد این‌ شهر به‌ این‌ نام‌ شهرت‌ پیدا می‌كند و سلطانیه‌ مركز تجارت‌، صنعت‌، هنر و سیاست‌ آن‌ زمان‌ می‌شود، به‌ طوری‌ كه‌ حمدالله‌ مستوفی‌ ادعا كرده‌ است‌: «سلطانیه‌ مركز واقعی‌ ایران‌ در زمان‌ سلطان‌ محمد خدابنده‌ بود و این‌ جا را به‌ نام‌ «میانه‌ ایران‌ زمین‌» خوانده‌ است‌» و اضافه‌ می‌كند كه‌ «در این‌ تاریخ‌ در هیچ‌ شهری‌ از ایران‌ ساختمان‌های‌ باشكوه‌ و معظمی‌ مانند سلطانیه‌ دیده‌ نمی‌شود. و شهر سلطانیه‌ در این‌ زمان‌ از هر لحاظ‌ به‌ اوج‌ ترقی‌ و شكوفایی‌ خود رسیده‌ است‌ ».

اما این‌ جلال‌ و شكوه‌ دیری‌ نپایید و عروس‌ شهرهای‌ ایران‌ پس‌ از مرگ‌ سلطان‌ محمد به‌ سال‌ 716 هجری‌ رو به‌ زوال‌ می‌گذارد. بعد از اولجایتو محمّد (خدابنده‌) با این‌ كه‌ شهر مقر حكومت‌ ابو سعید بهادرخان‌ فرزند سلطان‌ خدابنده‌ گردید ولی‌ رونق‌ و صفای‌ این‌ پایتخت‌ كم‌ كم‌ از دست‌ رفت‌ و شهر بزرگ‌ سلطانیه‌ مورد بی‌ مهری‌ قرار گرفت‌ .و سرانجام‌ بر اثر حمله‌ تیمور گوركانی‌ وضع‌ شهر دگرگون‌ و به‌ كلی‌ خالی‌ از سكنه‌ گردید. ولی‌ با این‌ كه‌ كلیة‌ ابنیه‌ و آثار محو و نابود گردید ،آرامگاه‌ سلطان‌ محمد خدابنده‌ مورد احترام‌ قرار گرفت‌ و دستبردی‌ به‌ آن‌ زده‌ نشد، به‌ همین‌ جهت‌ امروز، تنها اثر مهمی‌ كه‌ در دشت‌ سلطانیه‌ مشاهده‌ می‌شود همین‌ گنبد معروف‌ است‌   .گنبد سلطانیه‌ كه‌ قرن‌هاست‌ پابرجا و استوار، یكتا و بی‌رقیب‌ در وسط‌ جلگه‌ خودنمایی‌ می‌كند، یادگاری‌ است‌ از شهری‌ كه‌ روزگاری‌ ، قلب‌ امپراتوری‌ ایلخانان‌ مغول‌ بوده‌ است‌ . 

ایجاد گنبد:

گنبد عظیم‌ و باشكوه‌ سلطانیه‌ در زمان‌ سلطان‌ محمد خدابنده‌ بین‌ سالهای‌ 713-703 هجری‌ قمری‌ بنیان‌ نهاده‌ شد .   ظاهراً هنگامی‌ كه‌ اولجایتو (سلطان‌ محمد خدابنده‌) ،امر به‌ احداث‌ آرامگاه‌ كرد هنوز یكی‌ از مذاهب‌ اسلام‌ را به‌ عنوان‌ مذهب‌ رسمی‌ انتخاب‌ ننموده‌ بود. در حدود سال‌ 709 هجری‌ زمانی‌ كه‌ كارِ ساختمان‌ گنبد رو به‌ اتمام‌ بود سفری‌ به‌ عراق‌ نمود و تربت‌ پاك‌ حضرت‌ علی‌ (ع‌) و امام‌ حسین‌ (ع‌) را در نجف‌ و كربلا زیارت‌ كرد .   بنا به‌ قولی‌ بر اثر تشویق‌ و ترغیب‌ علما و روحانیان‌ بزرگ‌ شیعه‌ كه‌ در آن‌ زمان‌ در دستگاه‌ حكومتی‌ صاحب‌ منزلتی‌ بودند، اولجایتو مذهب‌ شیعه‌ را به‌ عنوان‌ مذهب‌ رسمی‌ پذیرفت‌. به‌ دنبال‌ قبول‌ مذهب‌ تشیع‌، اولجایتو تصمیم‌ گرفت‌ كه‌ آرامگاه‌ خود را به‌ ائمة‌ اطهار اختصاص‌ دهد. به‌ این‌ منظور قصد انتقال‌ اجساد مطهر آنان‌ را به‌ سلطانیه‌ داشت‌ تا به‌ رونق‌ تجاری‌ و اهمیت‌ مذهب‌ و پایتخت‌ جدید التأسیس‌ خود بیافزاید. لذا دستور داد تا تزیینات‌ داخلی‌ بنا را كه‌ تا آن‌ روز انجام‌ نگرفته‌ بود، طوری‌ بپردازند كه‌ در آن‌ شعایر مذهب‌ تشیع‌ به‌ خوبی‌ مورد استفاده‌ قرار گیرد .به‌ همین‌ جهت‌ بود كه‌ كلمة‌ «علی‌» به‌ طور مكرر با كاشی‌ در متن‌ آجر نوشته‌ شد ،اما انتقال‌ اجساد ائمه‌ با مخالفت‌ شدید روحانیان‌ شیعه‌ در نجف‌ و كربلا مواجه‌ شد .

گویند، وقتی‌ مردم‌ نجف‌ و كربلا از تسلیم‌ جسد امامان‌ خودداری‌ كردند، ساختمان‌ سلطانیه‌ دوباره‌ به‌ هدف‌ پیشین‌ خود یعنی‌ آرامگاه‌ اولجایتو اختصاص‌ یافت‌ .  بدین‌ منظور تزیین‌ كلیة‌ قسمت‌های‌ داخلی‌ بنا تجدید و تغییر داده‌ شد .

برگرفته شده از:www.tebyan-zanjan.ir 





طبقه بندی: مقالات فرهنگ و تمدن اسلامی،
[ شنبه 1 آبان 1389 ] [ 06:03 ب.ظ ] [ حامد محمدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

سلام بر دوستان عزیز
وبلاگ حاضر را مسلم احمدی و حامد محمدی راه اندازی نموده و مدیریت می نمایند تا گامی موثر در تامین نیازهای علمی دانشجویان رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی باشد.لازم به توضیح است که این وبلاگ علاوه بر مسائل علمی، به مسائل شخصی و رویدادهایی که نویسندگان ضرورت ببینند می پردازد.
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :